Zo geef je steun aan iemand in rouw

Hoe reageer je op de juiste manier en hoe bied je steun? Hier geeft verlies- en rouwdeskundige Daan Westerink naar haar visie. Hoe ga je - met respect - om met het rouwproces van iemand die je lief is? 

Velen zullen het herkennen: je hebt een begrafenis, maar weet totaal niet wat je moet zeggen.
Waarmee steun je iemand?

'Wat vaak gebeurt tijdens begrafenissen is dat mensen te veel gaan nadenken over wat ze moeten zeggen, waardoor ze "op slot" gaan. Toch is nadenken over wat je zegt in een kwetsbare situatie niet verkeerd. Wat in mijn ogen vooral belangrijk is, is dat je dicht bij jezelf blijft. Wat wil je zeggen? Wil je je medeleven betuigen, doe dit dan. Weet je niet wat je moet zeggen? Spreek het uit. Wil je aanbieden iets voor de ander te doen? Geef dit aan, maar wees dan ook bereid het te doen. Beloof bijvoorbeeld niet dat je wilt komen oppassen als je hier eigenlijk geen tijd voor hebt. Wees betrokken, maar ook realistisch. Daarnaast is het goed om je bewust te zijn van je rol. Ben je een collega, dan hoef je je niet voor te doen als een vriendin. Dit advies geldt overigens ook voor vriendinnen: je bent een vriendin, geen therapeut.'
Wat moet je vooral niet zeggen of doen?

'Wat je eigenlijk nooit moet doen, is zeggen dat je het je kunt voorstellen. Je weet namelijk nooit precies hoe de ander zich voelt wanneer je wat hij/zij doormaakt zelf niet hebt meegemaakt. En zelfs al weet je dit wel, iedereen gaat toch op zijn eigen manier met situaties om. Ook al is het goed bedoeld, de situatie op jezelf betrekken of ongevraagd advies geven doet vaak meer kwaad dan goed.'

Na de begrafenis begint het rouwproces vaak pas. Waar moet je als vriendin of familielid rekening mee houden?

'Wees je ervan bewust dat verlies heftiger en ingrijpender kan zijn dan je denkt. Ook is het vaak onzichtbaar; mensen gaan weer aan het werk en pakken hun leven weer op, waardoor het voor de buitenwereld lijkt alsof alles goed gaat. Ze redden zich wel. Toch is het tegendeel vaak waar. Na  ongeveer een jaar slaat in veel gevallen de vermoeidheid toe. Ik noem dit de klap na de klap. Het eerste jaar ben je vooral druk met alles regelen, maar daarna komt pas echt het besef dat je alleen verder moet. Dit communiceren naar de buitenwereld is vaak lastig. Ben je hier als buitenstaander van bewust en blijf vragen stellen. Hoe gaat het echt? Waar is behoefte aan? Ook - misschien zelfs vooral - na een jaar is dit heel belangrijk.'
Wat kun je voor de ander betekenen?

'Erkenning krijgen is fijn, maar soms is het nog belangrijker dat je mensen om je heen hebt die je helpen te kijken naar hoe je verder kunt. Rouwen is in die zin een dubbel proces. Aan de ene kant heb je mensen nodig tegen wie je kunt aanleunen en bij wie je kunt uithuilen, maar aan de andere kant is ook praktische hulp heel fijn. Wat is er nodig, wat kan er aangepakt worden? Kijk op welk vlak jij iets kunt betekenen. Misschien ben jij niet degene bij wie de persoon om wie het gaat wil uithuilen. Maar door af en toe op de kinderen te passen zodat hij of zij even naar de sportschool kan, beteken je vaak net zo veel.

Voel je ook niet aangevallen als jouw betrokkenheid even niet gewenst is. Stap over je eigen schaduw heen en kijk vooral naar wat de ander nodig heeft. Tot slot is het ontzettend belangrijk om te blijven communiceren. Verlies kan iemand veranderen en als jullie vriendschap daardoor op de lange termijn niet meer werkt, is het goed om dit bespreekbaar te maken. Voel geen wrok, maar spreek het uit: wat wij hadden was prachtig, maar nu werkt het even niet. Op deze manier hoeft het geen einde van de vriendschap te betekenen, maar geef je elkaar wel de ruimte die nodig is.' 

Gelden deze adviezen ook bij andere vormen van verlies, zoals het einde van een huwelijk?

'In beide gevallen worden mensen geconfronteerd met een heftige gebeurtenis en is het de vraag: hoe ga je hiermee om? Wat omgaan met een verbroken relatie vaak extra lastig maakt, is dat er meerdere partijen bij betrokken zijn. Zeker wanneer er sprake is van gemeenschappelijke vrienden, zijn er vaak veel mensen die zich ermee bemoeien en iets van de situatie vinden. Ook in dit soort gevallen geldt: het is van de ander, niet van jou. Wees een vriendin, familielid of collega. Maak contact, maar blijf bij jezelf. Aan oordelen en vergelijkingen heeft de ander vaak niets, maar aan praten en kijken waar behoefte aan is wel.'

Deel dit artikel