Alles op een rij, kijk hier rustig verder. Gedachten en ideeën, waar je misschien niet zo op was gekomen in deze verdrietige tijd, maar waar je wel wat aan zou kunnen hebben. Heb je zelf tips waar je kracht uit hebt geput en wil je die delen? Mail naar martine@troost.nl.

...wat mensen tegen je kunnen zeggen.

Jullie verlies is zo heftig dat veel mensen niet weten hoe ze moeten reageren als ze jullie rauwe verdriet zien. Een knuffel, een kus, een hand geven of iets tegen je zeggen. Maar soms wat mensen zeggen, komt er niet altijd even tactvol uit. Ik heb veel opmerkingen opgeschreven en onthouden, bijvoorbeeld een ambtenaar bij de aangifte en overlijdingsakte tekenen. "Nou, sterkte met de zure appel". Of kennissen die zo lief zijn om toch afscheid te komen nemen. "De babykamer, alles op orde, helemaal voor Jan Joker." Op dat moment misschien ongemakkelijk, maar wij kunnen er soms nog een beetje om gniffelen.

- door: Martine Scholte

Andere manieren om te gedenken.

Een kaarsje aansteken, bloemen neerzetten, muziek luisteren, kaarten lezen, allemaal manieren om aan je kindje te denken, even je gedachten te focussen op je verdriet. Maar er is ook een andere manier om dit te doen;
Namelijk een muurschildering of stoeptekening maken met alles waaraan je denkt als je aan je kindje denkt. Bergen, regenboog, zon, bomen, hartjes of vogels, het maakt niet uit.

- Tip van de redactie

Fotoboek van je kindje.

Probeer van alle gebeurtenissen die jullie overkomen foto's te maken. Niet alleen de foto's die de fotograaf van Make a Memory van jullie en je kindje maken, zijn een blijvende herinnering, maar ook de foto's van jullie met vrienden en familie die jullie troosten, of afscheid komen nemen van jullie kind, de bloemen, kaarten die jullie krijgen, het plekje wat jullie voor je kindje maken in huis, het huilen, het rouwen, alle emoties, zijn zo belangrijk om in beeld te brengen. Het kan jullie helpen, om je verhaal te vertellen later, maar ook kan het troost bieden op het moment zelf. Het is een bijzondere gebeurtenis en jullie kindje blijft zo voor altijd bij jullie in beeld. 

- door: Make a Memory

Een idee om de as van je kindje in te bewaren.

De winkel bij het uitvaartcentrum werd mij teveel. Zoveel 'zware' urnen en stenen om uit te kiezen. Maar waarom moet ik hier uit kiezen? Ik heb het asbusje van onze Nive in een heel schattig blikje gedaan, waar we nog steeds naar kijken. 

Mooie blikjes vind je bij Froy and Dind.  

- door: Martine Scholte

Vraag aan je partner; wat heb je nodig?

Soms samen, soms alleen. Het dragen van je verdriet is nooit hetzelfde. Om elkaar niet uit het oog te verliezen, stel elkaar vaak deze vraag. Wat heb je nodig? 

Heb je het nodig om even alleen te zijn, te wandelen, te schreeuwen, te sporten of iets anders. Geef jezelf en je partner de ruimte om dit te doen. Het helpt. Echt.

- door: Martine Scholte

Geen kistje, maar een mandje.

Bij ons paste een mand beter dan een kistje. Wij vonden het uitzoeken van een kist, zo heftig, dat ik naar een andere manier heb gekeken om ons kindje in te koesteren, de week dat ze thuis was. Een hele mooie roze mand, waar we later nog 1 van hebben gekocht, om daar alle herinneringen in te bewaren. Deze staat ook nog in onze woonkamer. 

Manden te koop in Utrecht bij Best Buy Bazaar.
Of online.

- door: Martine Scholte

Own your grief - wees eigenaar van je verdriet.

Een persoonlijk verhaal van het verlies van je kindje tijdens de zwangerschap, recht uit het hart met reflectie en zelf inzicht. Alana Sheeren gelooft in de liefde, schoonheid en de kracht van verdriet om je inzichten te geven. Na de doodgeboorte van haar zoon begon ze met schrijven over haar persoonlijke reis in verdriet en zelf genezing. Ze helpt andere vrouwen met hun rouw en proces. 
Bekijk hier haar TEDtalk. En ze heeft ook haar verhaal en proces opgeschreven pickingupthepiecesfinal. Beide in het engels. 

- Tip van de redactie

Creëer rituelen. Rituelen zijn daden met een intentie en een diepe betekenis.

Brand een kaarsje, zing klaagliederen, creëer het mooiste fotoboek ooit, begin in een dagboek te schrijven, vier speciale momenten of bid iedere dag een tijdje tot dat wat je heilig is. Rituelen  werken helend en troostend. 

- Tip van de redactie

Maak een leuke dingen doen lijst.

Als je er aan toe bent, of om jezelf even uit weer een dip te halen, maak een lijst met leuke dingen te doen. Op mijn lijst stonden dingen die ik voor het verlies van mijn kind leuk vond en daarna vaak niet meer belangrijk vond, maar het hielp me wel om weer licht te zien, plezier te hebben, te lachen. Zoals; filmpje pakken, dinnerparty's organiseren voor vrienden, naar het strand, dansen, uiteten, knutselen / zelf dingen maken, naar het theater, concert of sauna.

- door: Martine Scholte 

Afscheid nemen van je kindje.

Het verwelkomen en afscheid nemen van je kindje valt wanneer je je kindje verliest samen. Ook voor familie en vrienden. Wij hebben ervoor gekozen om de dag voor het echte afscheid ons huis open te stellen voor iedereen die afscheid wilde nemen van ons kindje. Het was overweldigend hoeveel vrienden, familie, collega's, buren, kennissen de moeite hebben genomen om ons kindje te leren kennen en ons daarmee te steunen. 

- door: Martine Scholte

Schreeuw het uit

Het verlies maakte mij soms zo razend en ik had het gevoel dat ik de woede niet kon uiten. Ik was boos op alles en iedereen en het was vaak het makkelijkst om dit op mijn partner of mijn directe omgeving te richten, maar dit was voor uiteraard geen oplossing. 
De oplossing voor mij was een bos uitzoeken er naartoe rijden en hier schreeuwen, schreeuwen tot we niet meer konden, keihard schreeuwen. En huilen, heel hard huilen. 

- door: Martine Scholte

Online kaarsje branden of een monument maken

'Ik mis je', het platform van het televisieprogramma biedt een bijzondere manier om je kindje te gedenken. Je kunt een virtueel kaarsje branden of zelfs een heel monument maken voor je kind.  

Op www.ikmisje.tv kan iedereen terecht die een naaste is verloren. Ik mis je wil een plek bieden om je herinneringen te delen en je gevoelens ruimte en plaats geven.

Ik mis je is een platform van de Evangelische Omroep. De EO vindt het waardevol om, in het verlengde van tv-programma’s als Ik mis je (Bakkie Troost) en De kist ook een omgeving te maken waar je herinneringen voor langere tijd kunt delen en waarbij je andere mensen kunt ontmoeten.

-Tip van de redactie

Weer vertrouwen in je eigen lichaam krijgen

Het verliezen van je baby in je buik zorgde bij mij voor zoveel gevoelens van wantrouwen, afgunst en verdriet. Alsof ik mijn eigen lichaam niet meer kon vertrouwen. De verbinding die ik tijdens mijn zwangerschap zo intens had gevoeld met mijn baby in mijn buik, core, womb, was ineens kapotgeslagen. Plots veranderd van een plek vol leven, licht en liefde naar een duistere, donkere en gekwetste plek. Een paar maanden na het verliezen van mijn kindje voelde dat eigenlijk nog steeds zo, maar ik wilde wel dolgraag weer zwanger worden. Hoe kon ik dan daar een volgend kindje ontvangen als dat nog steeds zo donker, verdrietig en naar voelde? Door middel van oefenen in meditatie en bewustwording van mijn lichaam samen met Suzanne Beukema heb ik daar voor mijn gevoel een blijvende en helende verandering in kunnen brengen...en toeval of niet, aan het einde van de sessies op de maandagavonden met Suus was ik weer in verwachting van mijn dochter Saartje. 

Wil jij de meditatie samen met Suzanne doen? Klik dan hier.
 
- door: Martine Scholte

Een herinneringsboek

Het is zo fijn en belangrijk om alles rondom de geboorte van een kind vast te kunnen leggen. Ook, en misschien wel juist, voor ouders die hun kind tijdens de zwangerschap of vlak na de geboorte verliezen.

Stichting Make a Memory brengt een herinneringsboek uit dat speciaal is bedoeld om een periode vol liefde, verdriet, hoop en afscheid nemen vast te leggen. Een babyboek om verdriet een plek te geven, waardevolle momenten vast te leggen en altijd te blijven herinneren. Het boek is prachtig geïllustreerd door Roos Sanders

Herinneringboek

Het Herinneringsboek is verkrijgbaar via www.makeamemory.nl, www.troost.nl en in de winkel voor €14,95. De opbrengst van de verkoop komt geheel ten goede aan Stichting Make a Memory.

​- door: Make a Memory

Een brief of een gedicht schrijven, een dagboek bijhouden, een boek maken...

Je gevoelens van je af schrijven; verdriet, verslagenheid, boosheid...alle gevoelens die ik voelde schreef ik ook op. Want het gaf lucht en ruimte, ook al besef ik me nu wanneer ik sommige bladzijden teruglees, dat mijn verdriet ook tastbaar is geworden in woorden.

Tijdens een zware periode vroeg mijn psycholoog of ik voor de volgende afspraak een brief kon schrijven, voor Nive, met daarin alles wat ze mij heeft geleerd, gegeven en met daarin ook mijn gemis. Zo zocht ik naar woorden om mijn verdriet uit te leggen, te kunnen pakken en dragen. 

Nog meer voorbeelden van woorden die raken:
Brief aan het zusje van mijn doodgeboren kind - Me-to-we
Vader schrijft emotionele brief aan doodgeboren zoontje - Linda Nieuws 
Dokter schrijf ontroerende brief aan ouders die hun baby verloren - Libelle
Vader schrijft gedicht voor Boaz - Troost.nl

​- Tip van de redactie

Vlinderbox

Voor de geboorteprofessional die oog en zorg heeft voor ouders waarvan het kindje niet leeft, is er de Vlinderbox.

Om niet met lege handen te staan wanneer het kindje perinataal is overleden of wanneer de zwangerschap wordt afgebroken, is er deze Vlinderbox met daarin het boekje “Uit Zicht” met interviews met lotgenoten. In het mooie doosje kunnen eigen herinneringen worden bewaard. De koestersteen die er al in zit kan een plekje in huis krijgen of als talisman mee in de broekzak. Het doosje is zo gemaakt dat in het venstertje bovenop een foto of afdrukje kan worden geschoven.

vlinderbox-compleet
Heb je als geboorteprofessional interesse in dit initiatief? Neem dan contact op met info@vlinderbox.nl.

​- Tip van de redactie

Bij je dragen

Hoe kun je je kindje toch altijd bij je dragen, zodat het je helpt om de leegte die je voelt op te vullen. Door het laten maken of een sieraad te kiezen, wat bij je past.
 
Een armband met bedeltjes, die laten zien wie je kind is, dat heb ik een tijdlang altijd gedragen. De afbeelding, zoals op het geboortekaartje stond, is gemaakt door een goudsmit in Utrecht, Annexs. Zij hebben dit met zoveel geduld en aandacht vormgegeven, dat het nog steeds voelt alsof ik Nive bij me draag.

Bij je dragen armband
 
Linda heeft een ring laten maken bij Nobilia in Utrecht. En zij vond het laten ontwerpen van de ring een van de eerste stappen in haar rouwproces. "De ring is gemaakt van een lange streng goud, die vier keer om mijn vinger is gedraaid voor de gezinsleden die ons gezin telt en in de vierde slag (die staat voor ons overleden meisje) zit het askokertje met steen en een paar losse steentjes," vertelt Linda. Zij voelde een ontzettende leegte, gemis na de doodgeboorte van haar meisje en op deze manier heeft ze het gevoel dat ze toch altijd een beetje bij haar is. 

​- door: Martine Scholte en Linda Cremers. 

Zelf het kistje maken voor je kind.

Soms staat de tijd stil en worden ouders geconfronteerd met het moeilijkste wat er is. Je moet afscheid nemen van je kind hier op aarde. Het aardse leven is voorbij. Het lichaam, de drager van de kinderziel, krijgt een laatste rustplaats. 

Arend houtwerk is een eenmanszaak. Mark van Asch maakt uitvaartkisten voor kinderen. Dit doet hij op locatie. Zo kunnen de ouders van het overleden kind het kistje zien ontstaan en ook meehelpen als ze daar behoefte aan hebben. Ook familie en vrienden zijn daarbij welkom. Samen maken Mark en de ouders en familie een laatste huisje voor het kind.

In beweging komen en een mooie kist maken, maakt de taak die je als ouder krijgt opgelegd niet minder zwaar. Echter, samen een laatste huisje maken voor hetgeen je al die tijd zo liefdevol hebt verzorgd, werkt helend. Mensen die helpen, hoeven geen ervaring te hebben.

Het bouwen van een kist met stoffering gebeurt in één dag, ook als er maar weinig geholpen kan worden door de ouders of familie. Mark zorgt dat het kistje af komt.

Arend Houtwerk

Drijvende lichtbootjes vol wensen en liefde

Een betoverend schouwspel: kleine witte bootjes met een lichtje erin die hun weg zoeken op het donkere water. Zij nemen je wensen en gedachten mee op de stroom. Mooi om je kindje mee te herdenken tijdens een samen zijn met partner, kinderen of familie en vrienden.

rejse-floating-lightboats

Je kunt een wens/tekst langs de reling schrijven en je vouwt daarna in enkele minuten het bootje en het kajuitje. Omdat ze aanvankelijk plat zijn, vormen deze bootjes een ideaal brievenbuscadeautje (A4 enveloppe).

1 set bestaat uit 3 bootjes, met 3 kajuitjes (en binnenstrookjes) en een duidelijke instructie.
Afmeting bootje: ongevouwen 24,5  cm x 15,5 cm | gevouwen 18 cm x 10 cm.

Klik hier om de bootjes van Jurianne Matter te bestellen.

Hemelwieg; bedje voor je baby

Een hemelwieg is een met de hand vervaardigd bedje van vilt voor te vroeg en levenloos geboren kindjes en hun ouders, om ook voor deze kindjes een mooi afscheid te verzorgen. Het is een hele moeilijke tijd en hoe fijn is het dan om je kindje bij je te houden, een paar dagen tot het afscheid komt. 

Bij een hemelwiegje zit ook een wikkel dekentje met hetzelfde patroon, er kan een waxinelichtje bij gemaakt worden voor de ouders om voor altijd te koesteren. 

Hemelwieg 2

Nathalie van Hemelwieg: "Zelf heb ik 20 jaar geleden een miskraam van een tweeling meegemaakt, en het idee dat er niets voor mijn kinderen was, om ze in te koesteren, heeft mij nooit verlaten. Ik ben erg creatief en vooral met vilten bezig. Alles wat ik maak is uniek, zo ook de hemelwieg. In mijn viltatelier maak ik de hemelwiegjes, intuïtief en met veel liefde. Ook is het mogelijk om een workshop bij mij te volgen. Via deze weg is het mogelijk om na het verlies van jullie kindje iets moois te maken naar aanleiding hiervan. Je gaat dan iets vilten met de kleuren die je voelt opkomen met de gedachte aan je verloren kind. Dit is bijvoorbeeld een kussen wat je kunt vasthouden of een herinneringsboek. Ook is het mogelijk je zelf gemaakte en ontworpen stof in te lijsten voor aan de muur, zodat het altijd dicht bij is.

De periode om je kindje bij je te kunnen houden, kan langer mogelijk gemaakt worden door de watermethode toe te passen. Meer informatie over de watermethode vind je hier

‘Negeer het alsjeblieft niet!’ - Protocol Kinderopvang

Tess Daalhuizen van Kinderopvang Polly verloor in de 40ste week van haar zwangerschap haar dochtertje Aimée. Ze pleit voor meer aandacht voor kindersterfte rond de geboorte en ontwikkelde hiervoor een protocol. ‘Elke pm’er loopt de kans hiermee geconfronteerd te worden. Zorg dus dat je weet wat je wel en vooral ook niet moet doen.’

Het belangrijkste advies dat ze pm’ers en managers wil geven is: ‘Negeer of vermijd het onderwerp alsjeblieft niet. Je kunt tegen ouders die net hun kind verloren hebben, best zeggen: “Ik vind het zó verschrikkelijk. Ik weet niet wat ik moet zeggen”, maar als je het onderwerp uit de weg gaat, ontken je als het ware het bestaan van het kind en dat doet pijn. Vraag naar het kindje, vraag of je een foto mag zien. Want besef je: naast alle verdriet, zijn ouders natuurlijk ook vol van hun baby, van de liefde die ze voor hem of haar voelen.’

Download hier het protocol overlijden voor tijdens of na de geboorte mei 2017
 

Weer een beetje in balans met yoga

YogAlign WellWoman is nuchtere en praktische yoga met direct effect speciaal voor vrouwen. Het helpt je lichaam optimaal functioneren en is geschikt voor vrouwen van alle leeftijden. De lessen versterken je vitaliteit en zorgen ervoor dat je energie in balans is. Er is uitgebreid aandacht voor het bekkengebied, de onderrug en je hormoonhuishouding. 

De lessen bestaan uit eenvoudige yogahoudingen en vinyasas (houdingen die met elkaar verbonden worden door de ademhaling), zelfmassage, ademhalings- en ontspanningsoefeningen en meditatie.  Er is voldoende ruimte voor persoonlijke aandacht.

De YogAlign WellWoman Sunday Special!
Een weldadig lange les (11-13), een extra lange les & lunch op zondagmorgen, met als toetje een gezonde vegetarische lunch. Voor 30 euro (incl. lunch) stap je ontspannen en vol nieuwe energie de deur uit.

Monique van Leeuwen: "Yoga hielp mij na een moeilijke periode in mijn leven weer overeind. Het geeft me veel voldoening om mensen door yoga een beter gevoel te geven en meer in balans te brengen. Mijn nuchtere zachte aanpak, mijn verre van perfecte lijf en een gezonde dosis humor hielpen al menigeen over een yogadrempel. Ook mensen die dachten dat yoga niet bij hen zou passen. Juist voor hen valt er veel te ontdekken, net als ik dat deed."

Meer info hier

Mooie kaartjes van Stars and Rainbow Art

Liefdevolle troostgeschenken en wenskaarten na overlijden van een kindje om dierbaren een steun in de rug te geven, of om te versturen bij herinneringsdagen. 
Meer informatie op de Facebook pagina.

Star and Rainbow